Cyfarwyddiadau
Mae carlamu’n symudiad di-dor a gaiff ei berfformio am ymlaen neu i’r ochr. Mae’n symudiad anghymesur lle mae’r un droed yn arwain bob tro. Mae carlamu’n rhan o wahanol gêmau sy’n cael eu chwarae ar yr iard chwarae ac yn rhan o rai dawnsiau traddodiadol.
- Mae’r traed yn wynebu’r cyfeiriad y mae’r plentyn yn teithio iddo
- Camu ymlaen ar y droed sy’n arwain a gwthio i fyny
- Dod â’r droed chwith y tu ôl i’r droed dde neu fel arall
- Mae blaen y droed ôl yn ‘cripio’ tuag at sawdl y droed flaen
- Cadw’r traed yn ysgafn wrth lanio
- Ymlacio’r breichiau wrth symud
- Symud mewn modd rhythmig di-dor
Diogelwch a Threfniadaeth
Sicrhewch…
- nad oes gwrthrychau miniog ar y llawr
- nad yw’r plant yn treulio gormod o amser yn cropian rhag ofn iddynt losgi neu grafu eu croen ar y llawr
Cyfleoedd i ddatblygu
- Sgiliau cydsymud
- Rheolaeth
- Ymwybyddiaeth ofodol
- Cryfder (arddyrnau ac ysgwyddau)
- Ymwybyddiaeth o’r corff
Maes Dysgu Datblygiad Corfforol
- mae’n cyfrannu at yr adrannau sgiliau ‘Personol’ a ‘Chwarae anturus a chorfforol’
Os ydych chi'n gweld
| Anhawster | Achos tebygol | Ateb |
|---|---|---|
| Y plentyn yn taro i mewn i wrthrychau | Mae’r pen yn edrych ar y llawr | Cadw’r pen i fyny |
| Y plentyn yn methu dal safle’r corff | Dim digon o gryfder yn y cyhyrau | Cynnal y pwysau ar y penelinoedd |
| Y plentyn yn simsanu neu’n cwympo | Diffyg cydbwysedd a sgiliau cydsymud | Defnyddio’r ysgwyddau i greu sylfaen lydan. Atgyfnerthu’r arfer o symud y fraich â’r goes sydd gyferbyn â’i gilydd |
| Y plentyn ddim yn symud llawer neu ddim yn symud o gwbl | Mae’r breichiau’n ceisio tynnu, ond nid yw’n defnyddio’r coesau ddigon | Annog y coesau a’r breichiau i gydweithio |
| Breichiau a choesau’r plentyn yn llusgo ar hyd y llawr | Dim digon o hyder i godi’r breichiau oddi ar y llawr | Arafu a gor-wneud y weithred |
Ydych chi'n gallu gweld?
- y plentyn yn symud y fraich a’r goes sydd gyferbyn â’i gilydd ar yr un pryd?
- y plentyn yn cynnal pwysau ei gorff mewn ystum ‘Cath Flin’?
- breichiau a choesau’r plentyn yn symud i’r un cyfeiriad?
- y plentyn yn cadw at lwybr syth a chul?
- penelinoedd y plentyn yn plygu ac yn cynnal rhan uchaf y corff?
- y plentyn yn tynnu’i goesau tuag at y corff?
- y plentyn yn tynnu â’i freichiau ac yn gwthio â’i goesau wrth iddo gropian?
-
Rhan amlaf yn anghywir
- Defnyddio tambwrîn er mwyn i’r plant gael clywed a theimlo rhythm y carlam.
- Camu ymlaen â’r droed flaen, yna dylai’r droed ôl ‘gripian’ neu ‘lusgo’ i fyny tuag at sawdl y droed flaen. Codi i fyny ar belenni neu flaenau’r ddwy droed.
- Cerdded ar hyd llinell neu goridor cul o gonau gydag un droed yn arwain a’r droed arall yn llusgo y tu ôl. Dylid annog y plant i gamu ar y droed flaen ac yna ‘llusgo’ neu ‘dynnu’ y goes ôl.
- Cyflwyno thema trenau, neu gyflwyno cerddoriaeth sydd â rhythm cyson. Ymarfer gwthio’r ddwy fraich ymlaen ac yn ôl yn yr unfan fel olwynion trên yn troi. Gofyn a allant wneud hyn wrth gerdded/teithio o gwmpas yr ystafell.
- Cerdded ar hyd yr ystafell gan gymryd camau bach a mawr, gan arwain â’r un droed.
-
Cywir ac Anghywir
- Ceisio cydsymud y breichiau a’r coesau. Wrth stepio ymlaen â’r droed flaen, bydd y ddwy fraich yn symud ymlaen gyda’i gilydd, a bydd y breichiau’n mynd yn ôl wrth i’r droed ôl gyffwrdd â’r llawr. Dylid arwain ag un droed ar y tro.
- Symud o gwmpas mewn siâp cylch gan garlamu i’r ochr.
-
Rhan amlaf yn gywir
- Carlamu ag un droed yn arwain, ac yna’r llall.
- Newid cyfeiriad wrth garlamu.
- Newid cyflymder wrth garlamu – araf, cyflym, cyflymu a charlamu trwy gwrs rhwystrau
-
Sialens
- Carlamu i wahanol gyfeiriadau ac ar wahanol gyflymder, ac yna mewn ymateb i ystod o symbyliadau
- Carlamu i gerddoriaeth/curiad cyson
- Carlamu ar hyd llwybrau ffigur 8, siâp W, siâp M, siâp sgwâr a slalom
- Cyfuno llamu, carlamu a sgipio mewn ymateb i ystod o symbyliadau, gan amrywio’r cyfeiriad, y llwybr a’r cyflymder